De volgende tekst is een verkorte inhoud van het congres: "Klaar om te wenden", in de fabrique in Maarssen op 31 maart jl.

Herman Wijffels: De mens heeft zichzelf buiten de natuur gebracht, het ecosysteem, willen we overleven dan zullen we onszelf als onderdeel van de natuur moeten zien. We staan op een keerpunt. We dienen van verbrokkeling naar samenhang te gaan, van uniformiteit naar diversiteit, van dominante naar feminiene waarden. Mensen niet als zorg te zien maar in hun kracht in ontwikkeling. Bekijk een situatie eens vanuit de tegenovergestelde positie?

Ervin Lazlo: We kunnen niet met hetzelfde denken als waar vanuit de problemen ontstaan ze ook oplossen (Einstein). Dingen worden groter en groter en wat oud is valt op de grond terug in de natuur. "We arrived a dipping point" We dienen ons te bewegen naar een hoger level, wie we denken dat we zijn is niet wie we werkelijk zijn, we zijn deel van een groot geheel (systeem). We hebben nieuwe concepten nodig, hogere waarden en hogere kwaliteit van systemen.

Don Beck: We are a wounded world, wat we willen is niet hetzelfde als wat we doen.

Peter Merry: Niet praten maar doen. Wat er van ons gevraagd wordt is integriteit. Terugtrekken en afstand nemen. Niet persoonlijk nemen of mee identificeren. Je afvragen wie zijn we middenin de chaos zittend? Laat het oude gaan en verwelkom het nieuwe. Niet: problem fix it, maar problem wait a minute. Licht erachter zetten en stilte, met gevoel, moed, en de goede intentie. Elk oud systeem heeft een nieuw systeem in zich. Steek je hoofd boven het maaiveld uit, het is de tijd van verantwoordelijkheid nemen en loslaten.

Het universum heeft zich voortdurend ontwikkeld en steeds complexere levensvormen voortgebracht. De vormen die in de zoektocht naar een hogere complexiteit en meer mededogen het meest succesvol zijn, handhaven zich. De vormen die niet op hun taak zijn berekend., De experimenten die geen waarde toevoegen aan het geheel, verdwijnen langzaam maar zeker.

Wie kan het beste een evenwichtige dans leiden van individuele creativiteit en innovatie enerzijds en mededogen en verantwoordelijkheid jegens het grote geheel anderzijds?

De evolutie kent een duidelijke richting (doel), Het verschil tussen richting en gerichtheid is dat richting in de eerste plaats duidt op een plaats die ze probeert te bereiken, terwijl gerichtheid (proces) meer verwijst naar de ontwikkelingen of trends die ze volgt terwijl ze zich ontvouwt.

Artikel uit de Ode; De revanche van de rechterhersenhelft luidt de opkomst in van een nieuw tijdperk

Managementgoeroe Peter Drucker was de eerste die het zag. Hij beschreef, in de jaren zestig, de opkomst van ‘kenniswerkers’: mensen die niet vanwege hun fysieke kracht en handigheid werk vinden, maar omdat ze theoretische en analytische kennis vergaren en toepassen. En het goede nieuws was: iedereen kon het – als je maar goed genoeg je best deed op school. Zo ontstond een heel nieuwe samenleving met een onstuitbare opmars van specialisten, artsen, advocaten, accountants, techneuten, noem maar op.

Het lijkt erop dat de wereld opnieuw aan het veranderen is. Het logische en analytische denken dat nog steeds de basis is van Westerse economieën, verschuift naar een andere benadering, betoogt de Amerikaanse intellectueel Daniel Pink in Wired (februari 2005). Het huidige 'informatietijdperk' - waarin toegang tot informatie (lees: kennis, onderwijs) de belangrijkste motor van economische ontwikkeling is - verandert thans in het 'conceptuele tijdperk' dat wordt gekenmerkt door context, patronen en emotie. En die verschuiving speelt zich vooral af in onze hersenen.

Wetenschappers weten al langer dan vandaag dat de hersenen bestaan uit twee helften, ook wel hemisferen. Pas in de laatste tien jaar is veel meer duidelijkheid ontstaan over hun verschillende functies. Analyseren en logisch, lineair denken doen een beroep op de linkerhersenhelft. Het rechterdeel wordt aangesproken wanneer je verbindingen maakt, creatief bent en emoties uit. Hoewel het menselijk brein tamelijk complex is - 100 miljard cellen maken op ieder moment 1 quadriljoen verbindingen - geeft deze algemeen geaccepteerde vereenvoudiging inzicht in een ontwikkeling waar de Westerse samenleving en de wereldeconomie middenin zitten: een verschuiving van uitvoering naar artisticiteit, van kleine deeltjes naar het grote geheel, van koude logica naar empathie, van mannelijke naar vrouwelijke talenten. Met andere woorden: van links naar rechts.

Om zijn stelling te bewijzen, wijst Pink op drie oorzaken, die ervoor zullen zorgen dat de rechterhersenhelft een grotere rol gaat spelen: outsourcing, automatisering en overvloed.
Eén: Ontwikkelingslanden vormen een gigantische werkplaats voor kenniswerkers. Nu al verplaatst het werk van internetbouwers en telefonische hulpdiensten naar Azië en – in mindere mate – Afrikaanse landen als Kenia. En het gaat verder: in India buigen accountants zich nu al over Amerikaanse belastingformulieren, onderzoeken advocaten Amerikaanse rechtszaken en lezen radiologen CAT-scans van Westerse ziekenhuizen. In Azië en Afrika kan dit soort routineus werk veel goedkoper en vaak sneller worden gedaan. Het zijn deze banen – uiteindelijk een reeks van regels, routines en instructies – die het Westen zal verliezen. Onder de naam outsourcing jaagt het mensen en bedrijven in het Westen schrik aan, maar het betekent tegelijk dat er veel nieuwe mogelijkheden ontstaan voor meer creatief werk: programmeurs die veel grotere systemen kunnen ontwerpen, accountants die persoonlijke financiële adviseurs kunnen worden, bankiers die de kunst van het sluiten van een business-deal verstaan. Terwijl het werk van de linkerhersenhelft naar ontwikkelingslanden verhuist, zal het Westen steeds meer het werk van de rechterhersenhelft doen.

Twee: In de vorige eeuw zagen we hoe machines de manlijke spierkracht vervingen; deze eeuw zal technologie de linkerhersenhelft van de meest intelligente mensen verslaan. Kijk maar eens op CompleteCase.com, waar je een onbetwiste echtscheiding kunt aanvragen voor 249 dollar, minder dan een tiende van de kosten van een advocaat. Internet maakt korte metten met het monopolie op informatie dat lang heeft bijgedragen aan zowel het hoge inkomen als de mystiek van advocaten. Op USLegalForms.com kun je voor een habbekrats de begintekst voor een testament of contract opvragen, die voorheen alleen op de harde schijf van een advocaat stond. Nu hoef je niet meer een advocaat in te huren voor tien uur, maar voor hooguit één uurtje, waarin hij de door zijn cliënten thuis ingevulde tekst even overleest. Intussen kunnen - en moeten - advocaten zich onderscheiden door talenten die verder reiken dan wat internet kan oplossen: het overtuigen van de rechter, meer inzicht in de subtiliteit van onderhandelingen. Exact hetzelfde geldt voor financiële handelaars die nooit zo snel, zo goedkoop en zo efficiënt zullen zijn als een computer. Daardoor zullen zij zich ontwikkelen tot adviseurs met kennis van de wensen en dromen van hun cliënten: werk waarvoor de rechterhersenhelft essentieel is.

Drie: Dankzij de bloeiende economie, gestuwd door de kenniswerkers waarover Drucker schreef, leven mensen in het Westen in een ongekende welvaart. Steeds meer mensen kiezen nu voor producten die niet louter de ideale prijs-kwaliteitverhouding weerspiegelen; mensen willen mooie spullen, design, ze willen een ervaring - leg dat maar eens uit aan de linkerhersenhelft! Toch blijkt dat die overvloed niet vervullend is. Mensen blijven zoeken naar betekenis: zie hoe yoga en meditatie zich hebben ontwikkeld van een obscure flirt met exotische spiritualiteit tot een onbetwistbaar onderdeel van het dagelijkse leven van veel mensen. Dat wijst erop dat de linkerhersenhelft lang genoeg het hoogste woord heeft gehad; nu wil de rechterhersenhelft worden gevoed.

'We zijn geëvolueerd van een samenleving van boeren naar een samenleving van fabrieksarbeiders naar een samenleving van kenniswerkers. En nu gaan we opnieuw een nieuwe fase tegemoet: naar een samenleving van scheppers, patroonontdekkers en betekenisgevers', schrijft Pink in Wired, die hierover ook onlangs een boek schreef, A Whole New Mind: Moving from the Information Age to the Conceptual Age (Riverhead Books, ISBN 1573223085). De linkerhersenhelft wordt niet overbodig, nuanceert Pink zijn toekomstvisie, maar ze is niet langer voldoende. Dit nieuwe tijdperk vraagt om 'het vermogen om artistieke en emotionele schoonheid te creëren, om patronen en mogelijkheden op te sporen. Het betekent de bekwaamheid tot empathie, om de subtiliteit van menselijke interactie te begrijpen, om plezier in jezelf te vinden en het in anderen uit te lokken en om voorbij het alledaagse te reiken in het streven naar betekenis.'

Ingewikkelde woorden, misschien, maar in feite is de opkomst van de rechterhersenhelft een terugkeer. Immers, onze voorouders zetten geen getallen in een spreadsheet en kraakten geen codes. Ze waren verhalenvertellers, verbonden met elkaar. De kwaliteiten van de rechterhersenhelft zijn fundamentele menselijke talenten die gewoon een beetje moeten worden opgepoetst.

Testtraining

Wil je weten wat de manier van werken is in De Klinker, kom dan op 16 december. Er is die dag een testtraining met twee workshops voor de helft van de prijs:€ 75 all in. Laat éérst iemand uit je bedrijf ervaren of de Klinker de juiste training aanbiedt.